تأثیر گودی بیش از حد کف پا بر تعادل و کنترل پاسچرال | آقای پا
مطالعات مروری و فراتحلیل ۲۰۲۱ ارتباط گودی بیش از حد کف پا با سوپینیشن ساب‌تالار را بررسی کرده‌اند. تأثیر قوس زیاد پا بر تعادل و کنترل پاسچرال را بخوانید.
بررسی کامل مبحث
مقدمه
ناهنجاری‌های ساختاری کف پا، از جمله گودی بیش از حد کف پا (Pes Cavus) و صافی کف پا (Pes Planus)، می‌توانند بر نحوه تحمل وزن، توزیع فشار کف پا و عملکرد اندام تحتانی تأثیر بگذارند. از آنجا که کف پا یکی از منابع مهم دریافت اطلاعات حسی برای حفظ وضعیت بدن است، تغییر در ساختار و عملکرد آن ممکن است با تغییر در تعادل و کنترل پاسچرال (Postural Control) همراه باشد.
اختلال در کنترل پاسچرال می‌تواند حفظ ثبات بدن هنگام ایستادن و انجام برخی فعالیت‌های حرکتی را دشوارتر کند و در بعضی افراد با افزایش احتمال اختلالات حرکتی یا آسیب‌دیدگی همراه باشد.
با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهشگران در یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل، کنترل پاسچرال افراد دارای گودی بیش از حد کف پا و صافی کف پا را با افراد دارای کف پای طبیعی مقایسه کردند.
مواد و روش‌ها
در این پژوهش، مطالعات مرتبط منتشرشده در فاصله سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ مورد بررسی قرار گرفتند. پژوهشگران برای شناسایی مطالعات مرتبط از پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر شامل PubMed/MEDLINE، Embase/Scopus، LILACS، CINAHL، CENTRAL، Web of Science، PEDro و Google Scholar استفاده کردند.
پس از بررسی مطالعات و اعمال معیارهای ورود و خروج، داده‌های مرتبط با کنترل پاسچرال و تعادل در افراد دارای گودی بیش از حد کف پا، صافی کف پا و کف پای طبیعی با یکدیگر مقایسه شدند.
نتایج پژوهش
نتایج فراتحلیل نشان داد که امتیاز کلی تعادل در افراد دارای گودی بیش از حد کف پا و همچنین افراد دارای صافی کف پا، در مقایسه با افراد دارای کف پای طبیعی، به‌طور معناداری پایین‌تر بود (P=0.001).
این یافته نشان می‌دهد که هر دو نوع ناهنجاری قوس کف پا ممکن است با تفاوت در کنترل پاسچرال همراه باشند؛ با این حال، نمی‌توان صرفاً بر اساس این نتیجه گفت که وجود قوس بلند یا کف پای صاف در همه افراد موجب اختلال تعادل می‌شود.
مقایسه گودی کف پا و صافی کف پا
هنگامی که افراد دارای گودی بیش از حد کف پا با افراد دارای صافی کف پا مقایسه شدند، تفاوت معناداری در امتیاز کلی تعادل مشاهده نشد (P>0.05).
با این حال، در آزمون‌های کنترل پاسچرال که با استفاده از صفحه نیرو (Force Plate) انجام شده بودند، افراد دارای صافی کف پا عملکرد ضعیف‌تری نسبت به افراد دارای گودی بیش از حد کف پا داشتند (P=0.001).
صفحه نیرو ابزاری است که می‌تواند جابه‌جایی و توزیع نیروهای واردشده از بدن به سطح اتکا را هنگام ایستادن و برخی فعالیت‌های حرکتی اندازه‌گیری کند. به همین دلیل، نتایج این آزمون‌ها می‌توانند اطلاعات دقیق‌تری درباره برخی جنبه‌های کنترل پاسچرال ارائه دهند.
تعادل پویا چه تفاوتی داشت؟
در بررسی تعادل پویا (Dynamic Balance)، تفاوت معناداری میان سه گروه مشاهده نشد (P>0.05).
به بیان ساده‌تر، اگرچه در برخی شاخص‌های کنترل پاسچرال و تعادل ایستا تفاوت‌هایی میان افراد دارای گودی کف پا، صافی کف پا و کف پای طبیعی مشاهده شد، اما این تفاوت در آزمون‌های تعادل پویا به سطح معناداری آماری نرسید.
نتیجه‌گیری پژوهش
بر اساس نتایج این مرور نظام‌مند و فراتحلیل، افراد دارای گودی بیش از حد کف پا و صافی کف پا در برخی شاخص‌های کنترل پاسچرال و تعادل، عملکرد ضعیف‌تری نسبت به افراد دارای کف پای طبیعی داشتند.
همچنین در آزمون‌های مبتنی بر صفحه نیرو، افراد دارای صافی کف پا عملکرد ضعیف‌تری نسبت به افراد دارای گودی بیش از حد کف پا نشان دادند. با این حال، بین دو گروه از نظر برخی شاخص‌های کلی تعادل و همچنین تعادل پویا تفاوت معناداری مشاهده نشد.
بنابراین، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که شکل و ساختار قوس کف پا می‌تواند با کنترل پاسچرال ارتباط داشته باشد، اما این ارتباط در همه انواع آزمون‌های تعادل یکسان نیست. همچنین نمی‌توان صرفاً بر اساس شکل کف پا درباره توانایی تعادل یا خطر آسیب یک فرد قضاوت کرد؛ عواملی مانند قدرت عضلات، حس عمقی، وضعیت مچ پا، درد، سن، سطح فعالیت و شرایط عصبی‌عضلانی نیز در کنترل تعادل نقش دارند.
نکته مهم درباره تفسیر نتایج
وجود گودی زیاد یا صافی کف پا لزوماً به معنای اختلال عملکردی نیست. برخی افراد ممکن است سال‌ها بدون درد یا محدودیت حرکتی با این ویژگی‌های ساختاری زندگی کنند.
بنابراین، در ارزیابی فرد باید علاوه بر شکل قوس کف پا، نحوه توزیع فشار، الگوی راه رفتن، دامنه حرکتی، قدرت عضلات، ثبات مچ پا، حس عمقی و توانایی حفظ تعادل نیز در نظر گرفته شود.
منبع پژوهش
Sedaghati P, Kazemi Pakdel F, Zarei H. Investigating the Effects of High-Arch and Flat Foot Deformities on Postural Control: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Modern Rehabilitation. 2023;17(4):363–374.
DOI: 10.18502/jmr.v17i4.13884
وابستگی سازمانی پژوهشگران
گروه حرکات اصلاحی و آسیب‌های ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
ویدیو های مرتبط